ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರ :ಚಿತ್ರದುರ್ಗ

---

ಇದರ ಸುತ್ತಲೂ ಇದೆ...

ಉತ್ತರಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ - ದಾವಣಗೆರೆ, ದಕ್ಷಿಣಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ - ತುಮಕೂರು, ಉತ್ತರಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ - ಬಳ್ಳಾರಿ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ - ಶಿವಮೊಗ್ಗ.

ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾಪನೆ...

ಹೋಯ್ಸಳರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ 11ನೇ ಶತಮಾನದ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ. ಚಿತ್ತದುರ್ಗ ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ 15ನೇ ಮತ್ತು 16ನೇ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತಾರಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು.

---

ಹೋಯ್ಸಳರ ನಂತರ...

17ನೇ ಮತ್ತು 18ನೇ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ತದುರ್ಗ ನಾಯಕರಿಗೆ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು.

ನಾಯಕರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ...

ನಾಯಕರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ 16ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದಿಂದ 18ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯವರೆಗೆ, ಚಿತ್ತದುರ್ಗವು ಪ್ರಬಲ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಕೋಟೆಯ ವಿಸ್ತಾರವನ್ನು ಕಂಡಿತು. ನಾಯಕರು, ಹಾಗೂ ಚಿತ್ತದುರ್ಗದ ಪಾಳೇಗಾರ್‌ಗಳು, ಮೊದಲು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜ್ಯಕಾರ್ಮಿಕರು ಇದ್ದರು ಆದರೆ ನಂತರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಕೊಚ್ಚಲು ಹೊರಟು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡರು.

---

ಚಿಂತನೀಯ ಚಿತ್ತದುರ್ಗ ನಾಯಕರುಗಳಲ್ಲಿ ಟಿಮ್ಮಣ್ಣ ನಾಯಕ, ಓಬಣ ನಾಯಕ (ಮದಕರಿ ನಾಯಕ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರು) ಮತ್ತು ಮದಕರಿ ನಾಯಕ 5ನೇ ಪ್ರಮುಖವಾದವರು. ಮದಕರಿ ನಾಯಕ 5ನೇ, ಮಹಾತ್ಮಾ ಹೈದರ ಅಲಿ ವಿರುದ್ಧದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗೆ ಬಹುಮಾನವಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರು.

ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರ...

ಚಿತ್ತದುರ್ಗವು ಹೊಸದಾಗಿ ಪುನರ್‍ರಚನೆಯಾದ ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗವಾಗಿ ಸೇರಿತು, ಇದು 1973 ರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಎಂದು ಪುನರ್‍ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಪುನರ್‍ರಚನೆಯು ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಾಮಾನ್ಯತೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಕನ್ನಡವನ್ನು ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು.

ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ...

ಕನ್ನಡ ಮಾತನಾಡುವ ಭಾಗಗಳಾದ ಚಿತ್ತದುರ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯು 1 ನವೆಂಬರ್ 1956 ರಂದು "ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ" ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು.

ಚಿತ್ತದುರ್ಗ...

ಚಿತ್ತದುರ್ಗವನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಹಾಗೂ ಆಡಳಿತದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ, ಕಾನೂನು ಪ್ರಯೋಜನಗಳು, ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸ್ವಯಂಶಾಸನದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಸರಳಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಚಿಂತನೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು.

---

ಜನಸಂಖ್ಯಾ ವಿವರಗಳು

ವಿಶಾಲತೆ : 8,440 ಚದರ ಕಿ.ಮೀ.
ಆಧಿಕಾರಿಕ ಉಪವಿಭಾಗಗಳು : 2
ತಾಲೂಕುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ : 6
ಹೋಬಳಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ : 23
ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್‌ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ : 185
ಗ್ರಾಮಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ : 1231
ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ (2011 ರ ಪ್ರಕಾರ) : 1,660,378

---

ಚಿತ್ತದುರ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆ : ತಾಲ್ಲೂಕು - 6, ಪಂಚಾಯತ್ ಗ್ರಾಮಗಳು - 189
ಪಂಚಾಯತ್ ಸಮಿತಿ
01. ಚಿತ್ರದುರ್ಗ - 38
02. ಚಲ್ಲಕೇರಿ - 40
03. ಹಿರಿಯೂರು - 33
04. ಹೊಸದುರ್ಗಾ - 33
05. ಹೊಳಲಕೆರೆ - 29
06. ಮೊಳಕಲ್ಮೂರು - 16